Sectoren

Sectoren en logistieke ketens

De VLD hanteert een voorlopige en grove indeling in sectoren waar leden werkzaam zijn zoals: personenvervoer, goederenvervoer, havens en expeditie. Binnen deze grove indeling kunnen er enerzijds veel verschillende bedrijven en beroepen onderscheiden worden, anderzijds zijn bedrijven in verschillende sectoren nauw met elkaar verweven of lopen in elkaar over.

Beroepen en bedrijven

Elk beroep heeft specifieke kenmerken die door de aard van de sector, het bedrijf en het werk bepaald zijn. Zo zijn vrachtwagenchauffeurs vaak van huis en werken zij wel tot 70 uur per week of meer zonder er zeker van te kunnen zijn dat alle uren betaald worden. De CAO biedt daar echter geen enkele bescherming tegen.

Buschauffeurs werken in onregelmatige diensten op alle dagen van de week waarbij hun rooster, de pauzes tijdens het werk en het vrije dagen patroon voor hen zwaar tellen. Omdat de CAO tot erg rigide roosters leidt die inbreken in het privé leven worden veel diensten onderling geruild.

In de haven wordt veel in volcontinu diensten gewerkt en is de opbouw van roosters voor het slaap en dagritme van belang en weegt de veiligheid zwaar. Naarmate je ouder wordt gaan ‘de jaren’ ook meer tellen en wordt het zwaarder om in de volcontinu te werken.

In expeditie- en distributiebedrijven hebben werknemers nog steeds maar weinig houvast aan sociale rechten en regelingen. Het werk kent pieken en dalen en je moet flexibel inzetbaar zijn, de beloningsstructuur is vaak ondoorzichtig en willekeurig.

Logistieke ketens en concepten

Om zowel het werk in verschillende beroepen als de aard en positie van bedrijven beter te begrijpen en te kennen kijkt de VLD verder dan bovengenoemde sectoren: naar logistieke ketens waar bedrijven deel van uit maken. De positie en rol van een beroep, bedrijf of sector in een logistieke keten is van grote invloed op het werk, de tijden en andere omstandigheden.

In het personenvervoer zijn openbaar vervoer bedrijven als het stads- en streekvervoer en de spoorwegen met elkaar verweven en is er ook een relatie met het taxivervoer, besloten busvervoer, de burgerluchtvaart en veerdiensten. In het openbaar vervoer spelen taxibedrijven als onderaannemer een steeds grotere rol en zijn er bedrijven die zowel bus, taxi als spoorverbindingen exploiteren. Er ontwikkelen zich inmiddels in het personenvervoer vervoersconcepten waarbij spoor, buslijnen en collectief vraagafhankelijk vervoer een samenhangend logistiek systeem vormen.

In het goederenvervoer zijn het beroepsgoederenvervoer, koeriersdiensten, de havens, expeditie/ distributie, zee- en binnenscheepvaart schakels in verschillende logistieke ketens, al naar gelang de producten die vervoerd, overgeslagen, opgeslagen, behandeld en gedistribueerd worden. Bovendien worden er ook veel goederen per vliegtuig, trein en (binnen) schip vervoerd.

Hoewel men in de dagelijkse ervaring van het doen van de klussen waarvoor men staat een kloof ervaart, hebben havenwerkers, loodsmedewerkers en vrachtwagenchauffeurs in hun werk veel met elkaar te maken. In het vervoeren van goederen zijn ook logistieke concepten ontwikkeld waarbij bedrijven op meerdere onderdelen van de keten diensten aanbieden, bijvoorbeeld van voorraadbeheer, warehousing en speciale verpakkingen tot het verrichten of regelen van het transport.

Tijd

Voor werknemers zijn belangrijke kenmerken van logistieke concepten, zowel in het goederen als het personenvervoer, dat de werk- en vrije tijd onder grotere druk komen te staan. Bedrijven en dus hun personeel moeten allemaal sneller en efficiënter functioneren. Om er voor te zorgen dat spullen op tijd bij de klant of consument zijn moet de organisatie van het werk van veel verschillende werknemers in diverse en verschillende bedrijven optimaal op elkaar afgestemd worden.

Traditie en hokjesgeest

De vakbeweging heeft tot nu toe de invloed van logistieke ketens niet onderkend maar houdt er een hokjesgeest op na. Het organiseren van vakbondswerk en de behartiging van de belangen van leden vindt traditioneel nagenoeg uitsluitend binnen de hokjes van de oude sectorindeling plaats in aparte CAO’s, pensioen- en andere collectieve regelingen.

Dit traditionele vakbondsbeleid leidt tot zeer ongewenste uitwassen als het beschermen van de ene groep leden die het relatief beter heeft tegen een andere groep leden die het relatief slechter heeft. Een voorbeeld daarvan is dat de vakbeweging buschauffeurs in het streekvervoer voorspiegelt dat taxichauffeurs hun werkgelegenheid en loon- en arbeidsvoorwaarden ondermijnen omdat de CAO voor taxibedrijven goedkoper is. De werkgelegenheid van zowel bus- als taxichauffeurs is er op de langere termijn echter bij gebaat dat er betere en efficiëntere vervoersconcepten en -systemen ontwikkeld worden waarmee het openbaar vervoer groeit en waarin beiden een eigen en elkaar aanvullende functie en rol vervullen. Kortom, zowel bus- als taxichauffeurs hebben behalve verschillende arbeidsvoorwaarden vooral ook gezamenlijke belangen. Geen eenvoudige discussie maar wat de VLD betreft een zeer noodzakelijke.

Een ander voorbeeld is dat de traditionele vakbeweging havenwerkers heeft geleerd dat zij alleen solidair met zichzelf hoeven te zijn. De haven zou zo bijzonder en speciaal zijn dat zij niets met werknemers in andere bedrijven en sectoren te maken hebben. Vanuit de eens zo roemruchte traditie van collectieve acties en stakingen liggen de lonen in de haven gemiddeld hoger dan bijvoorbeeld in het beroepsgoederenvervoer en de expeditie. Wanneer zoiets geconstateerd wordt voelt de oude garde havenwerkers zich aangevallen, men meent daarin het verwijt te horen dat ze ‘teveel’ zouden verdienen: in het verleden hebben zij zich goed georganiseerd en ervoor geknokt.

De gemiddeld hogere arbeidsvoorwaarden in de haven maakt deze werknemers echter kwetsbaar en afhankelijk als de werkgelegenheid krimpt. De traditionele vakbeweging heeft geen pogingen gedaan om de kracht van de haven in te zetten voor betere arbeidsvoorwaarden in de expeditie. Bij een reorganisatie hebben overtollige ECT werknemers dat ontdekt. Toen ze gingen solliciteren kwamen ze er achter dat ze buiten de haven € 650,– tot € 1.300,– bruto per maand minder gingen verdienen!

De VLD is van mening dat de belangen van zowel buschauffeurs als havenwerkers, uit welbegrepen eigen belang, gediend zijn bij solidariteit met werknemers in het taxivervoer respectievelijk expeditie en distributie.